Logo Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

13 grudnia – rocznica wprowadzenia stanu wojennego

DATA:12 / 12 / 2025

13 grudnia 1981 roku rozpoczął się jeden z najtrudniejszych okresów w historii powojennej Polski. Wprowadzenie stanu wojennego oznaczało represje, ograniczenie swobód i militarne przejęcie wielu obszarów życia, w tym lotnictwa.

13 grudnia to data, która na zawsze zapisała się w historii Polski jako bolesny symbol zatrzymania marzeń o wolności. Tego dnia, w 1981 roku, wprowadzono stan wojenny. Na ulicach polskich miast pojawiły się czołgi i wozy opancerzone, a na lotniskach unieruchomiono samoloty oraz całe załogi. Już w nocy z 12 na 13 grudnia rozpoczęto masowe zatrzymania działaczy opozycji, paraliżując wszelkie próby sprzeciwu. Opór społeczeństwa był tłumiony siłą, a wielu Polaków dotknęły ciężkie represje.

Stan wojenny odcisnął silne piętno również na lotnictwie. Komunistyczne władze wprowadziły pełny wojskowy nadzór nad wszystkimi szczeblami lotnictwa cywilnego, uniemożliwiając wykonywanie większości lotów – zarówno krajowych, jak i zagranicznych. Zezwalano jedynie na rejsy ratownicze oraz loty międzynarodowe bez lądowania na terenie PRL. Ograniczenia objęły również ruch wojskowy i służb porządkowych.

W obliczu tych realiów część lotników podjęła dramatyczne decyzje o ucieczce na Zachód. 12 lutego 1982 r. kapitan PLL LOT Czesław Kudłek uprowadził samolot An-24 i zamiast lądować we Wrocławiu, skierował go do Berlina Zachodniego. Kilka tygodni później, 1 kwietnia, piloci 13. Pułku Lotnictwa Transportowego z Krakowa uciekli z rodzinami do Wiednia na pokładzie An-2 nr 7447 – maszyny, która dziś jest jednym z latających eksponatów muzealnych.

W 2002 roku Sejm ustanowił 13 grudnia Dniem Pamięci Ofiar Stanu Wojennego, aby upamiętnić tych, którzy zapłacili najwyższą cenę za pragnienie wolności.