Logo Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie

Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej

DATA:14 / 02 / 2026

14 lutego obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej – święto ustanowione 9 stycznia 2025 roku uchwałą Sejmu RP w hołdzie bohaterom największej konspiracyjnej armii w okupowanej Europie i ich heroicznej walce z niemieckim i sowieckim okupantem w latach 1939–1945.

W szeregach Armii Krajowej walczyli również polscy lotnicy, piloci, instruktorzy i konstruktorzy lotniczy. Ich wiedza, odwaga i patriotyzm przyczyniły się do wysiłku zbrojnego na rzecz niepodległości Polski. Wśród nich byli m.in.:

  • Włodzimierz Gedymin – pułkownik pilot Wojska Polskiego, uczestnik kampanii wrześniowej 1939, kawaler Krzyża Srebrnego Orderu Wojennego Virtuti Militari
  • Leopold Kwiatkowski pseudonimy „Tomek”, „Bela”, „Szostak”, „Andrzej”, „Cis” – pilot, instruktor szybowcowy i narciarstwa, kurier ZWZ i żołnierz Armii Krajowej
  • Antoni Kocjan – wybitny konstruktor szybowcowy, kierownik komórki wywiadu AK ds. rakiet V-1 i V-2

Inną wybitną postacią łączącą historię AK z polskim lotnictwem był Ryszard Witkowski (1926–2022) ps. „Romuald”, „Orliński”.

W czasie okupacji żołnierz NOW i Armii Krajowej, uczestnik akcji zrzutowych, kolporter prasy podziemnej. Wraz z matką Felicją i siostrą Anielą odznaczony tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata za pomoc Żydom – rodzina ukrywała uciekinierów z getta warszawskiego, powstańców z obozu koncentracyjnego na Gęsiówce oraz fałszowała dokumenty.

Po wojnie stał się jednym z pionierów polskiego lotnictwa śmigłowcowego. Jako pilot doświadczalny Instytutu Lotnictwa wykonywał loty śmigłowcami, wśród których można wymienić m.in.: BŻ-1 Gil, BŻ-4 Żuk oraz SM-1, będące obecnie eksponatami w naszym Muzeum. Co więcej, w 1973 roku osobiście przyleciał śmigłowcem SM-1 do Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie i przekazał maszynę do zbiorów Muzeum.

Ryszard Witkowski był autorem cenionych książek i publikacji lotniczych, m.in. „Budowa i pilotaż śmigłowców”, „Sześć stopni swobody”, „Dzieje śmigłowca”. Przetłumaczył na język polski wspomnienia dwóch wybitnych asów myśliwskich: amerykańskiego pilota polskiego pochodzenia – Francisa Gabreskiego oraz pilota myśliwskiego Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii – Jana Zumbacha. Był także Laureatem Złotego Medalu Wiropłatowego FAI – prestiżowego wyróżnienia w dziedzinie lotnictwa śmigłowcowego, za zasługi dla rozwoju wiropłatów. Medal można dziś oglądać na ekspozycji stałej „Z wiatrem i pod wiatr: lotnictwo cywilne” w Hangarze nr 5.