To był dzień, w którym historia polskich skrzydeł naprawdę ożyła. 30 sierpnia Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie po raz kolejny stało się miejscem wielkiego święta lotnictwa – pełnego uroczystości, spotkań, pokazów, rozmów, emocji i przede wszystkim ludzi, którzy chcą być blisko polskich skrzydeł. Tegoroczna edycja miała szczególny charakter. Jej motywem przewodnim była 100. rocznica historycznego przelotu Bolesława Orlińskiego i Leonarda Kubiaka na trasie Warszawa–Tokio–Warszawa. Sto lat temu dwaj polscy lotnicy pokonali ponad 22 tysiące kilometrów, dokonując wyczynu, który zadziwił ówczesny świat. W 2026 roku w Muzeum przez cały dzień odkrywaliśmy kolejne rozdziały tej niezwykłej historii.
Tegoroczne świętowanie rozpoczęliśmy od Mszy Świętej w intencji lotników, odprawionej na płycie przed Hangarem Głównym. Liturgii przewodniczył ks. dr Łukasz Piórkowski, Dyrektor Muzeum Dom Rodzinny Ojca Świętego Jana Pawła II, a oprawę muzyczną zapewniła Orkiestra Reprezentacyjna Sił Powietrznych z Poznania.
Po Mszy uczestnicy uroczystości przeszli pod Ścianę Pamięci Muzeum Lotnictwa Polskiego, gdzie odbyła się oficjalna część obchodów. O wojskową oprawę ceremonii zadbała 8. Krakowska Baza Lotnictwa Transportowego, która wystawiła pododdział honorowy pod dowództwem por. Roberta Purgoła. Poczty sztandarowe wystawiły Aeroklub Polski, Aeroklub Podhalański, Częstochowski Klub Seniorów Lotnictwa, Krakowski Klub Seniorów Lotnictwa oraz Chorągiew Krakowska Związku Harcerstwa Polskiego. Oprawę muzyczną ponownie zapewniła Orkiestra Reprezentacyjna Sił Powietrznych RP pod batutą por. Wiktorii Ostrowskiej.
Uroczystość rozpoczęło podniesienie flagi państwowej i odegranie Hymnu Rzeczypospolitej Polskiej, po których głos zabrał Tomasz Kosecki, Dyrektor Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, witając zgromadzonych gości.
Szczególnym elementem tegorocznych obchodów była 100. rocznica historycznego przelotu Bolesława Orlińskiego i Leonarda Kubiaka na trasie Warszawa–Tokio–Warszawa. Z tej okazji Krzysztof Jan Klęczar, Wojewoda Małopolski odczytał list okolicznościowy Wicepremiera, Ministra Obrony Narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza. List od Iwony Gibas, Członka Zarządu Województwa Małopolskiego, odczytała natomiast Monika Gubała, Dyrektor Departamentu Kultury i Dziedzictwa Narodowego UMWM.
Podczas uroczystości miało miejsce również wyjątkowe odznaczenie. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej uhonorował Srebrnym Krzyżem Zasługi pilota Jacka Legendziewicza za zasługi w działalności społecznej i charytatywnej. Odznaczenie, w imieniu Prezydenta RP, wręczył Wojewoda Małopolski Krzysztof Jan Klęczar w obecności Tomasza Koseckiego, Dyrektora Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.
Podczas części oficjalnej Dyrektor Muzeum Tomasz Kosecki przekazał również listy gratulacyjne Aeroklubowi Podhalańskiemu, obchodzącemu w tym roku 70-lecie, na ręce Dyrektora Krzysztofa Witka i Prezesa Bogdana Stachury, a także Andrzejowi Saracie – za jego wieloletni wkład w rozwój lotnictwa na Sądecczyźnie. Głos zabrał również Adrian Król, Wiceprezes Zarządu Aeroklubu Polskiego wręczając na ręce Dyrektora Koseckiego pamiątkowe tableau ze zwycięskimi polskimi ekipami w balonowym Pucharze Gordona Bennetta.
Jednym z najbardziej podniosłych, ale przede wszystkim ważnych momentów obchodów był Apel Pamięci, odczytany przez kpt. Bartosza Wyrębkiewicza z 8. Krakowskiej Bazy Lotnictwa Transportowego. W ceremonii uczestniczyły poczty sztandarowe Chorągwi Krakowskiej ZHP, Krakowskiego Klubu Seniorów Lotnictwa, Częstochowskiego Klubu Seniorów Lotnictwa oraz Aeroklubu Podhalańskiego. Apel zakończyła salwa, po której delegacje złożyły kwiaty pod Ścianą Pamięci – w hołdzie lotnikom poległym w obronie niepodległości Polski.
Na tym zakończyła się oficjalna część uroczystości upamiętniającej. Dowódca pododdziału honorowego por. Robert Purgoł otrzymał komendę odprowadzenia sztandarów.
Chwilę później uwaga uczestników przeniosła się na antresolę Hangaru Głównego, gdzie odbyło się oficjalne otwarcie przygotowanej z okazji jubileuszu wystawy czasowej „Arrive Tokio! Niezwykły lot Bolesława Orlińskiego i Leonarda Kubiaka”.
Ekspozycję otworzyli Dyrektor Tomasz Kosecki oraz kurator wystawy Ewa Cuber-Strutyńska.
Wystawa pozwala spojrzeć na słynny rajd nie tylko przez pryzmat samego wyczynu. To opowieść o przygotowaniach, przebiegu wyprawy, spotkaniu polskich lotników z Japonią oraz o ludziach, którzy sprawili, że niezwykle ambitny plan stał się rzeczywistością. Szczególne znaczenie mają prezentowane na niej unikatowe pamiątki związane z wyprawą, po raz pierwszy udostępnione szerszej publiczności.
W tym samym czasie, co otwarcie wystawy, na drodze kołowania odbył się wyjątkowy przemarsz i koncert Orkiestry Reprezentacyjnej Sił Powietrznych RP, która po zakończeniu ceremonii pod Ścianą Pamięci przemaszerowała przez teren Muzeum pod Hangar nr 5. Publiczność usłyszała m.in. „Eagle Squadron”, „Pozdrowienia z Poznania”, „Copacabanę”, „Fanfara Festive”, „Polonię Ułańską” i „Wizję Szyldwacha”.
Setna rocznica przelotu Warszawa – Tokio – Warszawa była zdecydowanie motywem przewodnim w programie całego dnia. Podczas specjalnych oprowadzań „Śladami Bolesława Orlińskiego” można było poznać nie tylko historie życia i kariery Bolesława Orlińskiego i Leonarda Kubiaka, ale także zobaczyć samoloty związane z epoką, w której latali – od PZL P.11c i PWS-26, przez Messerschmitta Bf 109 i Spitfire’a, po de Havilland Mosquito.
O godz. 15:00 odbyła się natomiast premiera książki „Bolesław Orliński. Biografia” Stanisława Błasiaka, wydanej przez Muzeum Lotnictwa Polskiego. Po spotkaniu uczestnicy Świ eta Lotnictwa Polskiego, któzy nabyli książę mieli możliwość zdobycia autografu pisarza.
Historię słynnego Bregueta XIX – samolotu, którym Orliński i Kubiak odbyli swój rekordowy lot – przybliżył podczas kolejnego „Spotkania przy samolocie” Jan Hoffmann. Wieczorem Marek Siuta opowiedział o samolocie de Havilland Mosquito i wojennych losach Orlińskiego, a następnie wraz ze Sławomirem Szotem, pilotem Enter Air, rozmawiał o lotnictwie dalekodystansowym dawniej i dziś. Całość dopełniła biograficzna opowieść o Orlińskim przygotowana przez Marka Rogusza.
Jednym z wyjątkowych momentów tegorocznych obchodów było spotkanie z Jerzym Makulą, połączone z przekazaniem do zbiorów Muzeum jego wyjątkowej kolekcji sportowych trofeów i pamiątek lotniczych.
Do muzealnych zbiorów trafiło blisko sto obiektów dokumentujących niezwykłą karierę jednego z najwybitniejszych polskich pilotów sportowych. Wśród nich znalazło się 17 złotych medali zdobytych podczas Mistrzostw Świata w Akrobacji Szybowcowej – indywidualnie i drużynowo, 10 złotych medali Mistrzostw Europy w Akrobacji Szybowcowej oraz 14 Złotych Medali za Wybitne Osiągnięcia Sportowe. Kolekcję uzupełnia 9 pucharów za zwycięstwa w Mistrzostwach Świata, Europy, Polski i Stanów Zjednoczonych.
Wśród szczególnie cennych pamiątek znalazły się także Medal im. Czesława Tańskiego z 1993 roku oraz Medal Stulecia FAI z 2005 roku, przyznany Jerzemu Makuli w uznaniu jego osiągnięć sportowych.
Jerzy Makula to pilot, instruktor i sędzia zawodów lotniczych, wielokrotny mistrz świata i Europy w akrobacji szybowcowej oraz kapitan PLL LOT. Siedmiokrotnie zdobywał tytuł mistrza świata w akrobacji szybowcowej – w latach 1985, 1987, 1989, 1991, 1993, 1999 i 2011.
Jesteśmy tym bardziej dumni, że Jerzy Makula jest również Ambasadorem naszej wystawy stałej „Z wiatrem i pod wiatr – lotnictwo cywilne”, znajdującej się w Hangarze nr 5. Wystawy, która w tym roku otrzymała nagrodę Sybilla 2025 w kategorii najlepszej nowej lub zmodernizowanej wystawy stałej w Polsce.
Przekazanie trofeów było czymś więcej niż wzbogaceniem muzealnej kolekcji. To przekazanie kolejnego fragmentu historii polskiego lotnictwa – tym razem historii sportu lotniczego zapisanej medalami, pucharami i osobistymi pamiątkami człowieka, który przez dekady należał do światowej czołówki.
Oczywiście Święto Lotnictwa nie mogło obyć się bez tego, co dla nas najważniejsze – samolotów w powietrzu.
Publiczność mogła obserwować dwa bloki przelotów, komentowane przez niezastąpionego Jana Hoffmanna, a także dwa widowiskowe bloki skoków spadochronowych. Skoczkowie Grupy Sky Dive Beskidy wykorzystali do swojego pokazu muzealnego An-2 „Wiedeńczyka”, a w drugim bloku na niebie pojawili się skoczkowie 6. Brygady Powietrznodesantowej, wykonujący skoki z samolotu Bryza.
Odwiedzający mogli również zajrzeć do wnętrz statków powietrznych, które na co dzień pozostają niedostępne dla zwiedzających, a także skorzystać z rozbudowanej strefy symulatorów lotniczych i VR.
Nie zabrakło oczywiście Japonii – przecież to właśnie Tokio było celem niezwykłej wyprawy Orlińskiego i Kubiaka sprzed stu lat.
Grupa Rekonstrukcji Historycznej Trzeci Najemny Oddział Piechoty Japońskiej stworzyła na terenie Muzeum „Małą Japonię” – historyczny obóz pełen pokazów, gier, konkurencji, strojów i wyposażenia. Można było m.in. strzelać z łuku, rzucać shurikenami, przymierzać kimona czy przejść tor ninja. W ciągu dnia odbywały się pokazy walk samurajów, tameshigiri, japońskiej broni strzeleckiej, kendo, mody japońskiej i ceremonii parzenia herbaty.
O godz. 18:00 przed Hangarem nr 5 odbył się efektowny pokaz walk samurajów i historycznej mody japońskiej, komentowany przez Tomasza Konopa.
Tegoroczne Święto pokazało również, że patrząc wstecz, możemy jednocześnie spoglądać bardzo daleko w przyszłość.
Na stoiskach partnerów można było spotkać m.in. zespoły AGH Space Systems i AGH Solar Plane, które prezentowały swoje konstrukcje i opowiadały o pracy nad technologiami lotniczymi i kosmicznymi. Legendary Rover Team z Politechniki Rzeszowskiej pokazał analog łazika marsjańskiego, a Michał Imiołek zaprezentował własną konstrukcję bezzałogowego statku powietrznego I-014 „Kermit”.
Swoje atrakcje przygotowali także partnerzy muzealni, aerokluby, organizacje edukacyjne, Wojsko Polskie i służby mundurowe.
Tegoroczne Święto Lotnictwa Polskiego było także okazją do spotkania z naszymi Partnerami i przedstawicielami służb mundurowych oraz Wojska Polskiego. Na stoiskach przez cały dzień można było nie tylko porozmawiać z ekspertami, żołnieżami, funkcjonariuszami, strażakami, ale także zobaczyć z bliska pojazdy, uzbrojenie,specjalistyczny sprzęt, technologie i wyposażenie, z które towarzyszą im w codziennej służbie.
Swoje atrakcje przygotowali m.in. Instytut Pamięci Narodowej oraz Muzeum Armii Krajowej, przybliżające historię i działalność polskiego podziemia niepodległościowego. Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha zabrało odwiedzających w świat kultury Japonii, a Centrum Edukacji Lotniczej Kraków Airport przygotowało atrakcje dla najmłodszych, pozwalające zajrzeć za kulisy pracy lotniska.
Dużym zainteresowaniem cieszyła się mobilna odlewnia Krakodlew, gdzie można było zobaczyć proces powstawania metalowych odlewów, a także stoisko Enter Air, na którym można było poznać bliżej pracę największej prywatnej linii lotniczej w Polsce. Miłośnicy Japonii mogli natomiast spróbować swoich sił w mahjongu riichi dzięki Krakowskiemu Klubowi Chombo.
Program tegorocznego Święta Lotnictwa Polskiego wykraczał także poza ekspozycje lotnicze. Na terenie Muzeum można było podziwiać wystawę samochodów zabytkowych, która przyciągnęła miłośników motoryzacji i pozwoliła spojrzeć na historię techniki również z perspektywy czterech kół.
Na odwiedzających czekała również wystawa fotografii artystycznej, prezentująca lotnictwo w nieco innym ujęciu – poprzez obraz, kompozycję i indywidualne spojrzenie młodego autora – Mateusza Kalety.
Miłośnicy historii i kina mogli natomiast zajrzeć do Kina Lotnik, gdzie przez cały dzień odbywały się projekcje filmów związanych z lotnictwem. Dzięki temu program obchodów można było uzupełnić o jeszcze jedną perspektywę – opowieść o polskich skrzydłach zapisaną na filmowej taśmie.
Po całym dniu pełnym wydarzeń przyszedł czas na finał. Najpierw pokaz balonów na ogrzene powietrze a po zmroku…
O 20:30 wrota Hangaru nr 5 stały się ogromnym ekranem, na którym zaprezentowano plenerowe widowisko multimedialne „Polskie Skrzydła”. Mapping zabrał widzów w podróż przez historię polskiego lotnictwa – od jego legendarnych początków, przez okres międzywojenny i czasy wojenne, aż po współczesne sukcesy polskich sportowców lotniczych.
To był finał, który naprawdę zachwycił.
Tegoroczne obchody przyciągnęły wyjątkowo liczną publiczność. Frekwencja przerosła nasze oczekiwania i pokazała, że Święto Lotnictwa Polskiego organizowane w Muzeum na stałe znalazło swoje miejsce w kalendarzu ważnych wydarzeń Krakowa, Małopolski, a nawet całej Polski. Cieszy nas szczególnie, że wśród naszych gości byli również miłośnicy lotnictwa, którzy przyjechali do Krakowa z bardzo daleka – także z Trójmiasta, specjalnie po to, by spędzić ten dzień właśnie z nami.
I za to chcemy powiedzieć po prostu: DZIĘKUJEMY!
Dziękujemy naszym Patronom Honorowym: Wojewodzie Małopolskiemu Krzysztofowi Janowi Klęczarowi, Marszałkowi Województwa Małopolskiego Łukaszowi Smółce, Ambasadzie Japonii w Polsce, Narodowemu Centrum Kultury, Narodowemu Instytutowi Muzeów, Aeroklubowi Polskiemu oraz Małopolskiej Organizacji Turystycznej.
Dziękujemy Patronom Medialnym: RMF Maxx, TV Republika, Gazecie Krakowskiej, „Skrzydlatej Polsce”, „Przeglądowi Lotniczemu Aviation Revue”, portalom dlapilota.pl i aviation24.pl, magazynowi militarnemu Milmag oraz „Głosowi Seniora”.
Dziękujemy Sponsorowi Głównemu – Enter Air oraz pozostałym Sponsorom: Kraków Airport, Polskiej Grupie Lotniczej, Pratt & Whitney Tubes, PZL Mielec, ZPUE – Koronea Group, Krakodlew S.A., KIA Patecki i Honda Kolaczek. Bez Państwa wsparcia nie udałoby się przygotować obchodów w tak bogatej oprawie i dla tak szerokiego grona odbiorców.
Dziękujemy wszystkim Partnerom Instytucjonalnym, naukowym i edukacyjnym, Aeroklubom, rekonstruktorom, prelegentom, pilotom, spadochroniarzom, artystom, wolontariuszom, Wojsku Polskiemu i służbom mundurowym. Szczególne podziękowania kierujemy do Aeroklubu Krakowskiego, Aeroklubu Podhalańskiego, Aeroklubu Nowy Targ i Aeroklubu Gliwickiego, które prezentowały swoje szybowce i modele, udostępniały symulatory i były z nami również w powietrzu.
Dziękujemy także wszystkim formacjom i służbom, które zadbały o bezpieczeństwo i sprawny przebieg wydarzenia – Krakowskiemu Pogotowiu Ratunkowemu, Państwowej Straży Pożarnej, Szkole Aspirantów PSP, Policji, Straży Miejskiej, Agencji Mienia Wojskowego, 8. Krakowskiej Bazie Lotnictwa Transportowego, 6. Batalionowi Dowodzenia, 11. Małopolskiej Brygadzie Obrony Terytorialnej, Jednostce Wojskowej NIL, Wojskowemu Centrum Rekrutacji, 5. Pułkowi Dowodzenia oraz 6. Brygadzie Powietrznodesantowej.
I oczywiście – dziękujemy całemu zespołowi Muzeum Lotnictwa Polskiego. Za pomysły, przygotowania, dziesiątki spotkań, setki godzin pracy i za to, że ten dzień wyglądał właśnie tak.
A przede wszystkim dziękujemy Wam – naszym Gościom.
Za ogromną frekwencję. Za zainteresowanie. Za wszystkie rozmowy, pytania, zdjęcia i uśmiechy. Za to, że przyjechaliście do nas z bliska i z bardzo daleka.
Dziękujemy, że byliście z nami podczas 100. rocznicy lotu Warszawa–Tokio–Warszawa.
Do zobaczenia za rok na Rakowicach–Czyżynach!
