Logo Muzeum Lotnictwa Polskiego
Ekspozycja stała Samoloty

Jakowlew Jak-17UTI (Jak-17W)

Kraj:ZSRR
Typ:samolot szkolno-treningowy
Rok:1949

W 1947r. zlecono konstruktorem z biura Jakowlewa opracowanie dwumiejscowego samolotu szkolno-treningowego opartego na konstrukcji Jak-15, ale z podwoziem z kołem przednim. Pierwszym skierowanym do produkcji był szkolno-treningowy Jak‑21T, który otrzymał nową nazwę Jak‑17UTI (używano też nazwy Jak‑17W). Następnym w produkcji seryjnej był myśliwski Jak‑15U pod nowym oznaczeniem Jak‑17. Jak‑17UTI został oblatany w maju 1947 roku (był to przebudowany seryjny myśliwiec Jak‑15 z powiększoną kabiną i nowym podwoziem z kołem przednim).

Osiągi nowego samolotu były o wiele niższe od zakładanych (np. zakładany zasięg 600 km faktycznie wynosił 370 km, uzyskana prędkość była niższa od zakładanej o ponad 40 km/h), praktycznie niemożliwe były też loty na dużej wysokości (brak odpowiedniej ilości paliwa). W instrukcji podawano czas lotu 41 minut, a faktycznie silnik gasł po ok. 30 minutach. Samolot był też pozbawiony uzbrojenia strzeleckiego oraz rozbudowanego wyposażenia (w seryjnych Jak-17UTI zrezygnowano z niektórych urządzeń zamontowanych na prototypie).

Do poważniejszych niedostatków wyposażenia należał brak zdublowania obsługi kilku ważnych urządzeń, np. instruktor ze swojej części kabiny nie mógł uruchomić silnika, nie mógł też schować i wypuścić podwozia ani klap do startu i lądowania. Te czynności mógł wykonać tylko uczeń. Były to niezwykle niebezpieczne „osobliwości” samolotu. Wynikało z tego dość znaczne ograniczenie zakresu szkolenia i treningu. Były też inne niedostatki konstrukcji, wśród nich brak stopnia ułatwiającego wejście do samolotu, aby się do niego dostać trzeba było korzystać z podstawianego podnóżka.

Ponieważ jednak nie było lepszej konstrukcji, Jak‑17UTI został skierowany do produkcji. Wiosną 1948 roku przeprowadzono badania kontrolne seryjnego egzemplarza, wykazały one kolejne, niewielkie obniżenie osiągów. Produkcję samolotów Jak‑17UTI i Jak‑17 zakończono w 1949 roku po zmontowaniu 430 egzemplarzy. Interesującym faktem było przebudowywanie myśliwców Jak‑17 na maszyny szkolne w zakładach remontowych, a nawet bezpośrednio w warsztatach na lotniskach, na których te samoloty stacjonowały.

Na początku 1957 roku do Instytutu Lotnictwa w Warszawie zostały dostarczone dwa Jak-17W. Po dostarczeniu pierwszego Jaka stwierdzono uszkodzenie kadłuba wykluczające możliwość wykonywania dalszych lotów, w związku z tym samolot skasowano. W jego miejsce przyleciał drugi Jak-17W, pilotowany również przez pilota-oblatywacza Andrzeja Abłamowicza.

W czasie remontu tego egzemplarza użyto części ze skasowanego wcześniej samolotu. Latający Jak-17W dostał rejestrację cywilną SP-GLM. Był potrzebny do prób poprzedzających oblot nowej polskiej konstrukcji, jaką był odrzutowiec TS‑11 Iskra. Jak‑17W z Instytutu Lotnictwa stał się potem cennym eksponatem Muzeum Lotnictwa w Krakowie.

Dane techniczne:

Rozpiętość9,2 m
Długość8,78 m
Masa startowa2906 kg
Maksymalna prędkość719 km/h
Pułap
Zasięg330 km
Uzbrojenie
Silnikturboodrzutowy RD-10A o ciągu 1000 kG